ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΉ ΧΡΉΣΗ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ / ΕΘΙΣΜΌΣ

Το διαδίκτυο αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ζωής όλων των εφήβων αλλά και γενικά των νέων, λόγω της γοργής τεχνολογικής ανάπτυξης και η υπερβολική του χρήση, σε σημείο εθισμού είναι ένα συνηθισμένο φαινόμενο. Είναι γνωστό ότι η πολύωρη χρήση του παρεμβαίνει στην προσωπική ζωή του ατόμου. Δυστυχώς έχουν αναφερθεί αρκετές περιπτώσεις παιδιών και εφήβων που δαπανούν υπερβολικά πολλές ώρες μπροστά στην οθόνη του υπολογιστή, παίζοντα ηλεκτρονικά παιχνίδια, μιλώντας διαδικτυακά σε δωμάτια συνομιλιών ή σε σελίδες κοινωνικής δικτύωσης, με αποτέλεσμα να ξεχνούν ή να παραμελούν άλλες σημαντικές δραστηριότητες.

Για παράδειγμα, μπορούν να παρατηρηθούν τα εξής αρνητικά:

· Αδυναμία του ατόμου να σταματήσει τη δραστηριότητα, ή ανεπιτυχείς προσπάθειες να μειώσει ή να ελέγξει το χρόνο ενασχόλησης με το διαδίκτυο.

· Επιθυμία να περνά ολοένα και περισσότερο χρόνο στο Διαδίκτυο και περισσότερο από αυτό που είχε αρχικά προγραμματιστεί.

· Σκέψεις για προηγούμενες online δραστηριότητες ή αναμονή της επόμενης δραστηριότητας online.

· Χρήση του Διαδικτύου για όλο και περισσότερο χρονικό διάστημα προκειμένου να ικανοποιηθεί.

· Παραμέληση ή και απομόνωση από την οικογένεια και τους φίλους και διακινδύνευση απώλειας σημαντικών σχέσεων ή εκπαιδευτικών ευκαιριών και μείωση των σχολικών επιδόσεων.

· Συναισθηματικό κενό, ανία, ανησυχία, άσχημη διάθεση, επιθετικότητα, όταν δεν είναι online, ή όταν προσπαθεί να περιορίσει τη χρήση.

· Επανάπαυση στην οικογένεια και τους φίλους ή αδιαφορία σχετικά με τις δραστηριότητες και τις ευθύνες που του αναλογούν.

· Αίσθηση ευεξίας, ευτυχίας και ευφορίας όταν βρίσκεσαι στον υπολογιστή.

· Αισθήματα ενοχής ή αμυντική συμπεριφορά σχετικά με τη χρήση του Διαδικτύου που μπορούν να εκδηλωθούν και με ψέματα προς τα μέλη της οικογένειας ή φίλους, προκειμένου να αποκρύψει το χρόνο παραμονής στο Διαδίκτυο.

· Χρήση του Διαδικτύου σαν ένα τρόπο για να ξεφύγει από τα προβλήματα η να απαλλαγεί από ένα αίσθημα δυσφορίας και κακής διάθεσης.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΠΟΛΥΩΡΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΥΣΚΕΥΩΝ

Μπορούν όμως να παρατηρηθούν και διάφορα σωματικά συμπτώματα όπως:

1. Το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα.

2. Ξηροφθαλμία.

3. Ημικρανίες και σοβαροί πονοκέφαλοι.

4. Προβλήματα και πόνοι στη μέση.

5. Διατροφικές ατασθαλίες, όπως, για παράδειγμα, η παράλειψη γευμάτων.

6. Παραμέληση της προσωπικής υγιεινής.

7. Διαταραχές του ύπνου και αλλαγές στις ώρες του ύπνου, όπως υπνηλία τις πρωινές ώρες εξαιτίας της χρήσης του Διαδικτύου τη νύχτα.

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΘΙΣΜΟΎ ΣΤΟ ΔΙΑΔΊΚΤΥΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΙΚΟΓΈΝΕΙΑ

Ο εθισμός στο διαδίκτυο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ασθένεια στις μέρες μας από τη στιγμή που ένα εθισμένο άτομο παρουσιάζει διάφορα συμπτώματα, παρόμοια με εκείνα ενός ασθενή. Ωστόσο, μια ομάδα που μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στη αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού είναι η οικογένεια. Παρακάτω αναφέρονται κάποιες ενέργειες που μπορούν να αντιμετωπίσουν και να μειώσουν σημαντικά τον εθισμό αυτό.

Εφαρμόστε όρια στην χρήση του τηλεφώνου

Οι γονείς δεν μπορούν απλά να πάρουν τα διάφορα gadgets από τα παιδιά τους με την ελπίδα ότι έτσι λύνεται το πρόβλημα. Αυτό που μπορούν να κάνουν είναι να ορίσουν πόση ώρα την μέρα επιτρέπεται η χρήση κινητού τηλεφώνου, αλλά και μερικές χρονικές ζώνες ελεύθερης χρήσης του. Οι εκάστοτε κανόνες εξαρτώνται από την οικογένεια. Κάποιοι μπορεί να αποφασίσουν να καθορίσουν απλά όρια, όπως το να κλείνει το κινητό, όσο το παιδί κάθεται στο τραπέζι να φάει. Άλλοι μπορεί να επιλέξουν να θέσουν πιο συγκεκριμένους κανόνες με πλήρη απαγόρευση στην χρήση κινητού μετά από κάποια ώρα το βράδυ (ξεχωριστά για καθημερινές και σαββατοκύριακα).

Ελέγξτε τις εφαρμογές που χρησιμοποιούν τα παιδιά σας

Οι γονείς θα πρέπει να ελέγχουν τις εφαρμογές που έχει το παιδί στο κινητό του. Βεβαιωθείτε ότι είναι κατάλληλες για την ηλικία του και ότι είναι χρήσιμες και επωφελείς για όλη την οικογένεια. Υπάρχουν εφαρμογές που ενισχύουν τη δημιουργικότητα και την ποιότητα του χρόνου που περνάει όλη η οικογένεια μαζί. Οι γονείς πρέπει να ενθαρρύνουν τα παιδιά τους να είναι δημιουργικοί και υπεύθυνοι χρήστες της τεχνολογίας και όχι απλά παθητικοί συνδρομητές κάθε λογής εφαρμογών που βγαίνουν ακατάπαυστα.

Ασχοληθείτε πραγματικά

Οι γονείς θα πρέπει να αλληλεπιδρούν με τα παιδιά τους, ενώ εκείνα χρησιμοποιούν τα κινητά τους τηλέφωνα και άλλες συσκευές που συνδέονται στο ίντερνετ. Θα πρέπει να υποστηρίζουν την μάθηση των παιδιών τους, να τα βοηθούν να εξερευνούν νέα πράγματα, να βλέπουν ποια είναι εκείνα που τραβάνε την προσοχή τους στο διαδίκτυο και να παίζουν μαζί τους. Θα βοηθήσει επίσης αν οι γονείς καθοδηγούν τα παιδιά τους για το πώς να αμφισβητούν και να κρίνουν τα μηνύματα των ΜΜΕ, ώστε να ενισχύσουν την κατανόησή τους για το ρόλο των μέσων ενημέρωσης στην κοινωνία.

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΠΟΥ ΕΛΛΟΧΕΎΟΥΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΧΡΗΣΗ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ

Η ανεξέλεγκτη πλοήγηση σε ένα χαοτικό, χωρίς όρια, ψηφιακό κόσμο σίγουρα θα οδηγήσει το παιδί σε πολλά ερεθίσματα τα οποία ίσως δε θα θέλαμε ή απλά δεν θα έπρεπε να βλέπει και να διαβάζει. Όπως θα λέγαμε για προγράμματα στην τηλεόραση ότι θα πρέπει πάντοτε να υπάρχει επίβλεψη από τους γονείς, το ίδιο θα πρέπει να απαιτούμε και για τις «επισκέψεις» των παιδιών μας σε διάφορες ιστοσελίδες στο διαδίκτυο.

Πέρα όμως από τις ιστοσελίδες υπάρχουν και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια τα οποία το περιεχόμενό τους ή το θέμα τους είναι άκρως ακατάλληλο και αντιπαιδαγωγικό, γεγονός που οδηγεί τα παιδιά να εκθέτονται σε πληροφορίες ή και σε εικόνες που δεν αρμόζουν για την ηλικία τους.

Οι επιπτώσεις της κατάχρησης του διαδικτύου και των βίαιων ηλεκτρονικών παιχνιδιών είναι πολύ σοβαρές, όταν αυτές αφορούν παιδιά και έφηβους, οι οποίοι βρίσκονται ακόμη σε ευαίσθητο αναπτυξιακό στάδιο και δεν έχουν ακόμη ολοκλήρωσε

ΔΥΣΜΕΝΗΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΣΤΗ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ

Όπως κάθε κατάχρηση ή υπερβολική χρήση κάποιας ουσίας, έτσι και η κατάχρηση του διαδικτύου έχει σοβαρές συνέπειες πάνω στη ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων. Τα αναπτυξιακά στάδια δεν έχουν ολοκληρωθεί στην παιδική και στην εφηβική ηλικία. Όλες αυτές οι δράσεις που δέχονται μέσω του διαδικτύου, έχουν αντίστοιχες αντιδράσεις στα παιδιά και στους εφήβους. Μερικές αντιδράσεις θα μπορούσαν να είναι οι ακόλουθες:

 Ανάπτυξη ψυχαναγκαστικών συνηθειών και εμμονές στη σκέψη

 Ταύτιση με αρνητικά πρότυπα

 Απώλεια ελεύθερης σκέψης και θέλησης

 Προώθηση παρορμητικών συμπεριφορών όσον αφορά τη βία

 Συνεχής έκθεση παιδιών στη βία και σε σεξουαλικού περιεχομένου υπονοούμενα και μηνύματα

 Μείωση αντιστάσεων

 Επηρεασμός κριτικής σκέψης

 Επηρεασμός προσωπικών αρχών και αξιώνει τη διαμόρφωση χαρακτήρα και της προσωπικότητας

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΕΦΗΒΟ (CYBERBULLYING)

Ο Ηλεκτρονικός Εκφοβισμός, είναι μια πρόσφατη μορφή Bullying, του οποίου η ανάπτυξη έχει συνδεθεί με την εξέλιξη των νέων τεχνολογιών. Ορίζεται ως οποιαδήποτε πράξη επιθετικότητας, παρενόχλησης, τρομοκρατικής ή αυταρχικής συμπεριφοράς, που θεσπίζεται και πραγματοποιείται μέσω της χρήσης των ψηφιακών συσκευών επικοινωνίας – συγκεκριμένα του διαδικτύου και των κινητών τηλεφώνων – και η οποία επαναλαμβάνεται ανά τακτά ή άτακτα χρονικά διαστήματα.

Σήμερα, ο ηλεκτρονικός εκφοβισμός αποτελεί μια από τις σοβαρότερες μορφές Βullying. Η διαθεσιμότητα του διαδικτύου, συνιστά ένα αναπόφευκτο πλαίσιο εμπειριών και κοινωνικοποίησης για τα παιδιά. Το χρησιμοποιούν για επαφές με φίλους, για αναζήτηση πληροφοριών, για μελέτη και όχι μόνον. Χρειάζεται οι γονείς να βρίσκονται σε εγρήγορση, επειδή τα παιδιά – σε περίπτωση που το βιώνουν -δύσκολα τους το αποκαλύπτουν, από φόβο μήπως τους διακόψουν το διαδίκτυο.

Ένα από τα «ισχυρά όπλα» του θύτη στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό, είναι η ραγδαία αναπαραγωγή είτε της κακής πληροφόρησης που μετέδωσε για το άτομο (θύμα), είτε της παραποιημένης φωτογραφίας -πολύ συχνό φαινόμενο ανάμεσα στα παιδιά. Κρίνεται απαραίτητο από τους γονείς ή τους εκπαιδευτικούς, μόλις το εντοπίσουν, να ενημερώσουν άμεσα τη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος. Το Cyberbullying ξεφεύγει από τα οικογενειακά και τα σχολικά όρια και, τόσο οι γονείς, όσο και οι εκπαιδευτικοί, σε περίπτωση τέτοιου κρούσματος, θα πρέπει άμεσα να το γνωστοποιήσουν τους αρμόδιους, οι οποίοι και θα επέμβουν καταλυτικά.

Το Cyberbullying έχει μελετηθεί εκτεταμένα τα τελευταία χρόνια. Οι ερευνητές, έχουν μάλιστα χωρίσει τον Διαδικτυακό Εκφοβισμό σε διάφορες υποκατηγορίες.

· Δυσφήμιση (denigration) : αποστολή ή δημοσίευση σκληρών φημών σχετικά με ένα άτομο, με σκοπό να τραυματιστεί η φήμη του.

· Παρενόχληση (harassment) : η ενόχληση ενός θύματος με προσβλητικά μηνύματα.

· Αποκλεισμός (exclusion) : αποκλεισμός από μια ομάδα στο διαδίκτυο.

Στα παιδιά, ο αποκλεισμός θα μπορούσε να εκφραστεί είτε με την απόρριψη ενός παιδιού από ένα group, είτε με τη «μυστική συμφωνία» των υπολοίπων να μην κάνουν like στις φωτογραφίες ενός συγκεκριμένου παιδιού.

Ø Πλαστοπροσωπία (impersonation): το να παριστάνεις ότι είσαι κάποιος άλλος, είτε θέτοντάς τον σε κίνδυνο, είτε δημιουργώντας προβλήματα στη φήμη του.

Ø Εξαπάτηση (trickery): το να εξαπατάς κάποιον στο διαδίκτυο και να του αποσπάς επιβαρυντικές γι’ αυτόν πληροφορίες, τις οποίες στη συνέχεια εσύ διαδίδεις.

Ø Ξεμπρόστιασμα (outing): ο διασυρμός, η γνωστοποίηση στο διαδίκτυο μυστικών ή άλλων προσωπικών πληροφοριών (μοιάζει με την εξαπάτηση, μόνο που οι πληροφορίες που γνωστοποιείς δεν είναι τόσο σοβαρές).

Ø Sexting: είναι ένας συνδυασμός των δύο όρων «sex» (σεξουαλικός) και «texting». Ο όρος αυτός εντοπίζεται σε καταστάσεις όπου αποστέλλονται φτιαχτές γυμνές ή ημίγυμνες και σεξουαλικά προκλητικές εικόνες ή σεξουαλικά προκλητικό κείμενο.

Ø Διαδικτυακές απειλές (cyberthreats): αποτελούν είτε απευθείας απειλές είτε «ενοχλητικό υλικό», δηλαδή σχόλια τα οποία υποδηλώνουν ότι ο συντάκτης τους είναι συναισθηματικά